རྒྱལ་བུ་འཁྲུངས་རྗེས་མཚན་མཁན་(མཚན་ལ་བལྟ་མཁན་གྱི་བྲམ་ཟེ་སྟེ། བྲམ་ཟེ་ནི་རྒྱ་གར་གནའ་བོའི་མཆོད་སྦྱིན་འཛིན་པའི་མཆོད་གནས་ཀྱི་རིགས་)་རྣམས་ཀྱིས་མཚན་ལ་བལྟས་ཏེ་སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོའི་མཚན་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་(སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོ་ལ་ཁྱད་པར་དུ་ཡོད་པའི་སྐུའི་མཚན་ཉིད་)་དང་ལྡན་ཞེས་སྨྲས་ཏེ། རབ་ཏུ་མ་བྱུང་ན་འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་ལ་དབང་བསྒྱུར་བའི་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་རྒྱལ་པོར་འགྱུར་ལ། རབ་ཏུ་བྱུང་ན་སངས་རྒྱས་པར་འགྱུར་ཞེས་ལུང་བསྟན། རྒྱལ་པོས་ཀྱང་རྒྱལ་བུ་ལ་མཚན་གསོལ། མཚན་མཁན་གྱི་ལུང་བསྟན་གྱི་དོན་ནི་གཙོ་བོར་རྒྱ་འགྱུར་《ཆོས་སྲུང་སྡེའི་འདུལ་བ》(Sifen lü) དུ་འབྱུང་ལ། མཚན་གསོལ་བའི་དོན་ནི་གཙོ་བོར་རྒྱ་འགྱུར་《གཞི་ཐམས་ཅད་ཡོད་པར་སྨྲ་བའི་འདུལ་བ》དུ་འབྱུང་། ཏཱ་ཤོའི་བཀའ་འགྱུར།
ཁུངས་གཞན་ 3
བཤད་ཚུལ་མི་འདྲ་བ།
རྒྱལ་བུའི་མཚན། རྒྱ་འགྱུར་《གཞི་ཐམས་ཅད་ཡོད་པར་སྨྲ་བའི་འདུལ་བ》དུ་「དོན་ཐམས་ཅད་གྲུབ་པ」དང་「ཤཱཀྱ་ཐུབ་པ」དང་「གླང་པོ་སྟོང་གི་སྟོབས」དང་「སིདྡྷ」སོགས་ཀྱི་མཚན་འཁོད། སངས་རྒྱས་ཀྱི་རྣམ་ཐར་《Guoqu xianzai yinguo jing》ཡིས་「སརྦ་སིདྡྷ」ཞེས་དང་། ལྷོ་ཕྱོགས་ཀྱི་ཕྱིས་ཀྱི་འགྲེལ་པས་དོན་གྲུབ་(Siddhattha)་ཞེས་འགོད། ཏཱ་ཤོའི་བཀའ་འགྱུར།
ཟིན་ཐོའི་ཁྱད་པར་གཞན་ (3)
མཚན་མཁན་གྱི་གྲངས། རྒྱ་འགྱུར་《ཆོས་སྲུང་སྡེའི་འདུལ་བ》(Sifen lü) ཡིས་「མཚན་མཁན་གྱི་བྲམ་ཟེ་རྣམས」ཞེས་ཙམ་དང་། ལྷོ་ཕྱོགས་ཀྱི་ཕྱིས་ཀྱི་འགྲེལ་པས་བྲམ་ཟེ་བརྒྱད་ཡོད་དེ་བདུན་གྱིས་ལམ་གཉིས་སྲིད་ཅེས་དང་ཀཽཎྜི་ནྱ་(ཕྱིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་རབ་ཏུ་བྱུང་བའི་སློབ་མ་ཐོག་མ་ལྔའི་ཡ་གྱལ་)་ཁོ་ནས་ངེས་པར་རབ་ཏུ་འབྱུང་ཞེས་ཐག་བཅད་ཅེས་གསུངས། ཏཱ་ཤོའི་བཀའ་འགྱུར།
རབ་ཏུ་འབྱུང་བའི་རྒྱུ། ལྷོ་ཕྱོགས་ཀྱི་ཕྱིས་ཀྱི་འགྲེལ་པས་མཚན་མཁན་གྱིས་རྒྱལ་བུ་རྒས་པ་དང་ནད་པ་དང་ཤི་བ་དང་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་སྟེ་སྣང་ཚུལ་བཞི་མཐོང་རྗེས་རབ་ཏུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཞེས་ལུང་བསྟན་ཞེས་གསུངས་(དགུང་ལོ་བཅུ་བཞིའི་「སྒོ་བཞི་ནས་ཕྱིར་གཤེགས་པ」ལ་གཟིགས་)།
དུས། རྒྱ་འགྱུར་《ཆོས་སྲུང་སྡེའི་འདུལ་བ》(Sifen lü) ཡིས་མཚན་མཁན་གྱིས་མཚན་ལ་བལྟས་པ་ནི་「འཁྲུངས་མ་ཐག་ཏུ」ཞེས་དང་། ལྷོ་ཕྱོགས་ཀྱི་ཕྱིས་ཀྱི་འགྲེལ་པས་མཚན་གསོལ་བ་ནི་འཁྲུངས་རྗེས་ཉིན་ལྔ་པར་ཞེས་གསུངས།
དུས།
འཁྲུངས་རྗེས་རིང་པོ་མ་སོང་བར་ཏེ་བཅོམ་ལྡན་འདས་འཁྲུངས་མ་ཐག རྒྱ་འགྱུར་《ཆོས་སྲུང་སྡེའི་འདུལ་བ》(Sifen lü) ཡིས་「འཁྲུངས་མ་ཐག་ཏུ」ཞེས་དང་། ལྷོ་ཕྱོགས་ཀྱི་ཕྱིས་ཀྱི་འགྲེལ་པས་མཚན་གསོལ་བ་ནི་འཁྲུངས་རྗེས་ཉིན་ལྔ་པར་ཞེས་གསུངས་པས་འགྲེལ་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ཉིན་མོ་དེར་ངེས་ཐུབ་ཀྱང་། གསུང་རབ་རང་ལ་དུས་ངེས་ཅན་མེད།
འབྲེལ་ཡོད་ཤུལ་ལམ།
- གང་གི་ལོ།
- གནས།
- མི་སྣ།
- གསུངས་པའི་མདོ།
ཞིབ་འཇུག་པའི་ཆེད་དུ། ཡིད་རྟོན་ཚད་དང་ལོའི་ཁུངས་དང་ཁུངས་ཐམས་ཅད།
- ཡིད་རྟོན་ཚད་ཇི་ལྟར་ཐག་གཅོད།
「མཚན་མཁན་གྱིས་ལམ་གཉིས་བརྟགས་པ」ཞེས་པའི་དུམ་བུ་འདི་རྒྱ་འགྱུར་《ཆོས་སྲུང་སྡེའི་འདུལ་བ》(Sifen lü) ཁོ་ནར་འཁོད་པས་སྡེ་པ་གཅིག་ཏུ་འཁོད་པའི་རིགས་ཡིན། དེའི་ནང་གི་「མཚན་གསོལ་བ」ནི་རྒྱ་འགྱུར་《གཞི་ཐམས་ཅད་ཡོད་པར་སྨྲ་བའི་འདུལ་བ་དགེ་འདུན་གྱི་དབྱེན་གྱི་གཞི》(Saṅghabhedavastu) ཁོ་ནར་འཁོད།
- ལོའི་ཁུངས་དང་དུས་ཀྱི་ངེས་ཚད།
གསུང་རབ་ཏུ་གསལ་བར་གསུངས་པ་(གསུང་རབ་རང་གིས་དུས་གསལ་བར་བྲིས་)། འགྲེལ་པས་གསུངས་པ་(གསུང་རབ་ཏུ་མ་བྲིས་ཀྱང་ཕྱིས་ཀྱི་འགྲེལ་པས་དུས་འགོད་)། དུས་ཀྱི་ངེས་ཚད། ལོ་མ་ངེས་པ་དང་ཉིན་མོ་དེར་ངེས།
ཁུངས།
- 大正藏大正藏 T22 no.1428 p.779b
- 大正藏大正藏 T24 no.1450 p.108b
- 大正藏大正藏 T24 no.1450 p.108c
- 大正藏大正藏 T24 no.1450 p.110b
- 大正藏大正藏 T03 no.189 p.627b
- 巴利註解書巴利註釋 Ja-a
- 巴利註解書巴利註釋 Bv-a,§50,PTS 0.277
- 大正藏大正藏 T24 no.1450 p.116c
- 大正藏大正藏 T22 no.1428 p.854a
- 大正藏大正藏 T03 no.189 p.626b
- 巴利註解書巴利註釋 Bv-a,PTS 0.277